Tandplak: wat is het, hoe ontstaat het en hoe voorkom je het?

Tandplak is iets waar vrijwel iedereen mee te maken heeft, maar waarover veel mensen weinig weten. Toch is het een van de belangrijkste oorzaken van tandbederf, tandvleesontsteking en zelfs tandverlies. In dit artikel legt Tandglans Kliniek u alles uit over wat tandplak precies is, hoe het ontstaat, wat de gevolgen zijn als u het niet aanpakt, en hoe u het effectief kunt voorkomen.

Wat is tandplak?

Tandplak — ook wel plaque of bacterieel tandbeslag genoemd — is een kleverige, kleurloze laag van bacteriën die zich voortdurend op uw tanden en tandvlees vormt. De laag is zo dun dat u hem meestal niet kunt zien, maar u kunt hem wel voelen: tanden die glad zijn na het poetsen worden na verloop van tijd ruw of mat aanvoelend. Dat is tandplak in de maak.

Tandplak bestaat uit miljoenen bacteriën die in uw mond leven. Op zichzelf zijn veel van deze bacteriën onschadelijk, maar in combinatie met suikers uit uw voeding produceren ze zuren die het tandglazuur aantasten en het tandvlees irriteren.

Hoe ontstaat tandplak?

Direct na het poetsen begint zich al een nieuw laagje tandplak te vormen. Dit is een normaal en onvermijdelijk proces. Speeksel, bacteriën en eiwitten vormen samen een dun vliesje op uw tanden, het zogenaamde pellikel. Bacteriën hechten zich hieraan vast en beginnen zich te vermenigvuldigen. Eet of drinkt u iets met suiker of koolhydraten, dan voeden de bacteriën zich hiermee en produceren ze zuren als bijproduct.

Die zuren tasten het tandglazuur aan in een proces dat we demineralisatie noemen. Als dit herhaaldelijk gebeurt zonder voldoende herstel, ontstaan gaatjes. Speeksel helpt bij het herstelproces (remineralisatie), maar bij overmatige plakvorming schiet dit niet altijd op.

Wat zijn de gevolgen van tandplak?

Als tandplak niet tijdig wordt verwijderd, kan het leiden tot een reeks ernstige problemen:

• Cariës (gaatjes) — de zuren die door plakbacteriën worden geproduceerd, breken het tandglazuur af en veroorzaken holtes in het tandoppervlak.
• Gingivitis (tandvleesontsteking) — plak langs de tandvleesrand irriteert het tandvlees, waardoor het rood, gezwollen en bloedend wordt bij het poetsen.
• Tandsteen — niet verwijderde tandplak verhardt binnen 24 tot 72 uur tot tandsteen. Tandsteen is zo hard dat het alleen nog door een tandarts of mondhygiënist kan worden verwijderd.
• Parodontitis — als gingivitis onbehandeld blijft, kan het zich ontwikkelen tot een ernstige infectie waarbij het tandvlees en het kaakbot worden aangetast, wat kan leiden tot tandverlies.
• Slechte adem (halitose) — de bacteriën in tandplak produceren vluchtige zwavelverbindingen die zorgen voor een onaangename geur.

Wie loopt extra risico?

Hoewel iedereen tandplak heeft, zijn er factoren die de plakvorming bevorderen:

• Suikerrijke voeding en dranken — hoe meer suiker u consumeert, hoe meer voedingsstoffen de bacteriën hebben.
• Droge mond — bij een droge mond is de beschermende werking van speeksel minder effectief.
• Roken — roken bevordert de groei van schadelijke bacteriën en vermindert de weerstand van het tandvlees.
• Onvoldoende mondhygiëne — niet of onvoldoende poetsen geeft plak de kans om zich op te hopen en te verharden.
• Beugels en prothesen — orthodontische apparatuur maakt het moeilijker om alle oppervlakken goed schoon te houden.

Hoe verwijder je tandplak?

Tandplak verwijdert u dagelijks thuis met de juiste poetstechniek en hulpmiddelen:

1. Twee keer per dag poetsen — poets minimaal twee minuten per keer met een fluoridehoudende tandpasta. Een elektrische tandenborstel is doorgaans effectiever dan een handmatige.
2. Interdentaal reinigen — gebruik dagelijks tandzijde, interdentale borsteltjes of een waterflosser om ook de ruimtes tussen uw tanden schoon te houden.
3. Mondspoelmiddel — een antibacterieel mondspoelmiddel biedt extra bescherming, maar vervangt het poetsen en flossen niet.
4. Tongue scraper — ook op de tong hopen bacteriën zich op. Een tongschraper verwijdert deze extra laag en helpt slechte adem te verminderen.

Hoe voorkom je tandplak op de lange termijn?

• Beperk suiker en zuur — eet minder snoep en frisdrank en spoel na het eten uw mond met water.
• Drink voldoende water — water spoelt bacteriën en voedselresten weg en stimuleert de speekselproductie.
• Kauw suikervrije kauwgom — dit stimuleert de speekselafscheiding, wat helpt bij het neutraliseren van zuren.
• Regelmatige tandartscontroles — laat uw gebit minstens twee keer per jaar controleren. Een professionele reiniging verwijdert ook tandsteen dat thuis niet te verwijderen is.

Tandplak is onvermijdelijk, maar de gevolgen ervan zijn dat niet. Met de juiste gewoonten en regelmatige controles houdt u uw gebit gezond en stralend.

Wanneer naar de tandarts?

Merkt u dat uw tandvlees regelmatig bloedt bij het poetsen, dat u last heeft van gevoelige tanden of aanhoudende slechte adem? Dit kunnen signalen zijn dat tandplak al schade heeft aangericht. Hoe eerder een probleem wordt opgespoord, hoe eenvoudiger de behandeling. Neem vandaag nog contact op voor een afspraak bij Tandglans Kliniek.